Bơm theo mức là tự động hóa đầu tiên và phổ biến nhất ở mọi trạm xử lý nước thải. Nó đơn giản đến mức hay bị làm qua loa — và kết quả là bơm cháy vì chạy khô, bể tràn vì cảm biến hỏng mà không có bảo vệ dự phòng, hoặc bơm bật tắt hàng chục lần mỗi giờ.
Các mức điều khiển cơ bản
| Mức | Ký hiệu thường gặp | Hành động |
|---|---|---|
| Rất cao | HH | Báo động; chạy mọi bơm; có thể mở đường tràn sự cố |
| Cao | H | Chạy thêm bơm thứ hai |
| Chạy | Start | Chạy bơm chính |
| Dừng | Stop | Dừng bơm |
| Rất thấp | LL | Khóa mọi bơm — chống chạy khô; báo động |
Dải chết — chống bật tắt liên tục
Khoảng cách giữa mức chạy và mức dừng quyết định bơm bật tắt bao nhiêu lần mỗi giờ.
Thuộc chuyên đề: Tự động hóa trạm xử lý nước thải: từ tủ điện tay đến Web-SCADA
Số lần khởi động/giờ phụ thuộc: thể tích giữa mức chạy và mức dừng,
lưu lượng nước vào, và lưu lượng bơm
Dải chết quá hẹp → bơm khởi động liên tục → động cơ nóng, khởi động từ mòn nhanh. Mỗi hãng bơm có số lần khởi động tối đa mỗi giờ — thiết kế dải chết sao cho không vượt mức này ở điều kiện bất lợi nhất.
Trường hợp bất lợi nhất về số lần khởi động thường là khi lưu lượng vào bằng khoảng một nửa lưu lượng bơm.
Thời gian trễ và lọc nhiễu
Mặt nước dao động do sóng, do nước rơi, do khuấy — cảm biến mức nhảy lên xuống quanh ngưỡng.
- Trễ xác nhận: mức phải vượt ngưỡng trong vài giây mới tác động
- Lọc tín hiệu: làm mượt số đo mức
- Thời gian chạy tối thiểu, nghỉ tối thiểu cho bơm
Luân phiên và dự phòng
| Chức năng | Cách làm |
|---|---|
| Luân phiên | Đổi bơm chính sau mỗi lần chạy, hoặc theo giờ chạy tích lũy |
| Dự phòng tự động | Bơm chính báo lỗi → bơm dự phòng vào ngay |
| Chạy song song | Mức cao → chạy thêm bơm |
| Bỏ qua bơm đang bảo trì | Bơm ở chế độ khóa không được chọn |
Luân phiên theo giờ chạy giúp hai bơm mòn đều và bơm dự phòng không bị kẹt do lâu không chạy.
Chống chạy khô — hai lớp bảo vệ
Chạy khô là nguyên nhân hàng đầu làm cháy bơm chìm. Cần hai lớp độc lập:
| Lớp | Thiết bị | Vai trò |
|---|---|---|
| 1 | Cảm biến mức liên tục → mức LL trong PLC | Bảo vệ chính |
| 2 | Phao mức thấp đấu thẳng vào mạch điều khiển bơm — không qua PLC | Bảo vệ khi cảm biến hoặc PLC lỗi |
Tương tự, phao mức rất cao độc lập cho báo động tràn.
Nhiều trạm chỉ có cảm biến mức liên tục. Khi cảm biến bám bẩn đọc mức cao giả, PLC tiếp tục chạy bơm — và bơm chạy khô đến cháy.
Điều khiển biến tần giữ mức
Thay vì bật tắt, bơm có biến tần có thể điều chỉnh tốc độ để giữ mức nước ổn định — hoặc giữ lưu lượng ra đều:
| Ưu | Lưu ý |
|---|---|
| Lưu lượng ra đều — tốt cho công đoạn sau | Tốc độ tối thiểu để bơm vẫn đẩy được qua cột áp |
| Ít khởi động | Bơm chạy liên tục ở tốc độ thấp — kiểm tra làm mát động cơ |
| Tiết kiệm điện khi lưu lượng thấp | Vẫn cần bảo vệ chạy khô |
Ở bể điều hòa, mục tiêu thường là giữ lưu lượng ra đều — cho phép mức nước dao động trong dải — chứ không phải giữ mức cố định.
Lỗi thường gặp
| Lỗi | Hậu quả |
|---|---|
| Không có phao độc lập | Bơm cháy hoặc bể tràn khi cảm biến hỏng |
| Dải chết quá hẹp | Khởi động liên tục |
| Mức dừng quá thấp | Bơm hút khí, rung, không đủ làm mát |
| Cảm biến mức siêu âm đặt trên vùng bọt | Đọc sai |
| Không luân phiên | Một bơm mòn, bơm kia kẹt |
| Không xử lý mất điện | Có điện lại, mọi bơm chạy cùng lúc |
Kiểm tra định kỳ
- Thử phao độc lập bằng cách nâng – hạ phao, xác nhận bơm dừng, báo động hoạt động
- So sánh mức cảm biến với mức thực tế đo bằng thước
- Xem số lần khởi động mỗi giờ của từng bơm
- Vệ sinh cảm biến mức, phao
Bài liên quan
- Chương trình PLC trạm xử lý nước thải: những khối logic cơ bản cần có
- Bơm chìm nước thải: chọn cột áp, lưu lượng và loại cánh phù hợp
- Từ tủ điện tay đến tự động: lộ trình nâng cấp trạm XLNT theo giai đoạn
Biết bơm đang bật tắt bao nhiêu lần — và vì sao
Số lần khởi động, giờ chạy, mức nước theo giờ — những thông tin này nằm sẵn trong PLC nhưng ít khi được xem. Chúng cho biết dải chết có hợp lý không, bơm có đang suy giảm không.
X-IRIS giúp giám sát cụm bơm theo mức:
- Theo dõi mức nước, trạng thái từng bơm theo thời gian thực
- Đếm số lần khởi động mỗi giờ, giờ chạy, cảnh báo khi vượt ngưỡng
- Phát hiện cảm biến mức bất thường — đứng yên, mâu thuẫn với trạng thái bơm
- Cảnh báo mức cao, mức thấp về điện thoại
Bước tiếp theo
Gửi phiếu khảo sát hiện trạng trạm của Quý vị →
Liên hệ: 0919 124 338 · erp.xiris@gmail.com
Xem thêm: Quản lý bảo trì thiết bị · Giám sát vận hành tập trung
Câu hỏi thường gặp
Bơm khởi động bao nhiêu lần mỗi giờ là quá nhiều? Theo giới hạn của nhà sản xuất bơm và động cơ — thường ghi trong tài liệu kỹ thuật. Vượt giới hạn làm động cơ quá nhiệt và giảm tuổi thọ khởi động từ.
Có cần phao khi đã có cảm biến mức liên tục không? Rất nên có phao độc lập cho mức thấp và mức rất cao, đấu thẳng vào mạch bảo vệ. Đây là lớp bảo vệ khi cảm biến hoặc PLC gặp sự cố.
Bơm có biến tần còn cần dải chết không? Vẫn cần các mức bảo vệ và logic dừng ở mức thấp. Dải điều khiển của biến tần thay thế việc bật tắt liên tục, nhưng không thay được bảo vệ chạy khô.
Vì sao bơm chạy nhưng mức nước không giảm? Có thể bơm bị quấn rác, cánh mòn, van một chiều kẹt, đường ống tắc, hoặc lưu lượng vào vượt năng lực bơm. Kiểm tra dòng điện và lưu lượng bơm.