Con số trên màn hình bơm định lượng là con số bạn cài đặt — không phải lượng hóa chất thực sự đi vào nước. Áp suất điểm châm, độ nhớt dung dịch, màng mòn, van bẩn đều làm lưu lượng thực tế lệch khỏi cài đặt. Lệch 20–30% không phải chuyện hiếm. Cách duy nhất biết chắc là đo — và ống chuẩn là dụng cụ đơn giản nhất để làm việc đó.
Ống chuẩn là gì
Ống chuẩn — còn gọi là ống hiệu chuẩn — là một ống trong suốt có vạch chia thể tích, lắp trên đường hút của bơm định lượng, song song với đường hút từ bồn hóa chất, có van để chuyển đổi.
Thuộc chuyên đề: Thiết bị trạm xử lý nước thải: chọn, vận hành và bảo trì
Bồn hóa chất ──van A──┐
├──→ Bơm định lượng ──→ Điểm châm
Ống chuẩn ────van B───┘
- Vận hành bình thường: van A mở, van B đóng — bơm hút từ bồn
- Khi hiệu chuẩn: nạp hóa chất vào ống chuẩn, đóng van A, mở van B — bơm hút từ ống chuẩn
Ưu điểm: đo trong điều kiện vận hành thật — đúng áp suất điểm châm, đúng dung dịch, đúng đường ống.
Chuẩn bị
| Hạng mục | Ghi chú |
|---|---|
| Ống chuẩn đúng cỡ | Thể tích đủ để đo trong vài phút ở lưu lượng của bơm |
| Đồng hồ bấm giờ | |
| Bảo hộ | Găng tay, kính — làm việc với hóa chất |
| Biên bản | Ghi kết quả |
| Thông tin cài đặt hiện tại | % hành trình, tần số xung, tín hiệu điều khiển |
Quy trình
Bước 1: Nạp ống chuẩn
Mở van từ bồn để hóa chất chảy vào ống chuẩn — hoặc nạp theo thiết kế cụ thể — đến vạch trên.
Bước 2: Chuyển đường hút
Đóng van từ bồn, mở van từ ống chuẩn. Bơm bắt đầu hút từ ống chuẩn.
Bước 3: Đo
- Chờ mức hóa chất xuống tới một vạch dễ đọc, bấm giờ
- Để bơm chạy ở chế độ cài đặt cần kiểm tra trong một khoảng thời gian — thường 1–2 phút hoặc đến khi mức giảm đủ để đọc chính xác
- Dừng giờ tại một vạch khác, ghi thể tích đã giảm
Bước 4: Trả về vận hành
Mở van từ bồn, đóng van từ ống chuẩn. Kiểm tra lại trước khi rời đi — quên đóng van ống chuẩn có thể làm bơm hút hết ống chuẩn rồi hút khí.
Bước 5: Tính
Lưu lượng thực tế (L/h) = Thể tích giảm (mL) ÷ Thời gian (giây) × 3,6
Ví dụ: giảm 250 mL trong 60 giây → 250 ÷ 60 × 3,6 = 15 L/h.
So với lưu lượng cài đặt 18 L/h → bơm đang châm thiếu khoảng 17%.
Bước 6: Tính liều thực tế
Liều thực tế (mg/L) = Lưu lượng dung dịch (L/h) × Nồng độ dung dịch (g/L) ÷ Lưu lượng nước thải (m³/h)
Ví dụ: 15 L/h × 50 g/L ÷ 25 m³/h = 30 mg/L — trong khi liều mong muốn có thể là 36 mg/L.
Xây dựng đường đặc tính
Một lần đo chỉ cho biết lưu lượng ở một mức cài đặt. Để điều chỉnh chính xác, nên đo ở nhiều mức:
| % hành trình hoặc tần số | Lưu lượng đo được (L/h) |
|---|---|
| 25% | … |
| 50% | … |
| 75% | … |
| 100% | … |
Vẽ đường đặc tính → biết cần cài đặt bao nhiêu để có lưu lượng mong muốn. Đường này thay đổi theo thời gian — đo lại định kỳ.
Lưu ý: ở mức hành trình rất thấp, nhiều bơm màng có độ chính xác kém — nên chọn bơm để lưu lượng cần nằm khoảng giữa dải.
Khi nào cần hiệu chỉnh
| Thời điểm | Lý do |
|---|---|
| Sau lắp đặt mới | Xác định đường đặc tính thực tế |
| Sau thay màng, van, đầu bơm | Đặc tính thay đổi |
| Khi đổi nồng độ pha hoặc loại hóa chất | Độ nhớt khác |
| Khi đổi điểm châm | Áp suất khác |
| Định kỳ | Phát hiện mòn, bẩn |
| Khi định mức hóa chất thay đổi bất thường | Có thể bơm đang trôi |
Biên bản hiệu chỉnh
| Mục | Ví dụ |
|---|---|
| Ngày, người thực hiện | |
| Mã bơm, hóa chất, nồng độ dung dịch | Bơm PAC-01, PAC 50 g/L |
| Cài đặt | 60% hành trình, 100% tần số |
| Thể tích, thời gian | 250 mL / 60 giây |
| Lưu lượng thực tế | 15 L/h |
| Lưu lượng cài đặt | 18 L/h |
| Sai lệch | −17% |
| Hành động | Điều chỉnh lên 72% hành trình; kiểm tra van |
Dấu hiệu cần kiểm tra bơm
- Lưu lượng đo được giảm dần qua các lần hiệu chỉnh — màng mòn, van bẩn
- Lưu lượng không ổn định giữa các lần đo liên tiếp — có khí trong đầu bơm, van không kín
- Lưu lượng cao hơn cài đặt — có thể chảy xiphông
Bài liên quan
Định mức hóa chất thực tế — từ mức bồn, không từ cài đặt
Hiệu chỉnh bằng ống chuẩn cho kết quả tại một thời điểm. Theo dõi mức bồn hóa chất liên tục cho biết lượng tiêu thụ thực tế mỗi ngày — và phát hiện ngay khi bơm trôi.
X-IRIS giúp kiểm soát châm hóa chất:
- Theo dõi mức bồn hóa chất — tính lượng tiêu thụ thực tế theo ngày
- So sánh với lượng tính theo cài đặt — phát hiện bơm trôi
- Lưu biên bản hiệu chỉnh từng bơm, xu hướng lưu lượng theo thời gian
- Tính liều thực tế trên m³ nước thải
Bước tiếp theo
Gửi phiếu khảo sát hiện trạng trạm của Quý vị →
Liên hệ: 0919 124 338 · erp.xiris@gmail.com
Xem thêm: Theo dõi điện năng và hóa chất · Quản lý bảo trì thiết bị
Câu hỏi thường gặp
Không có ống chuẩn thì đo lưu lượng bơm định lượng thế nào? Có thể hứng hóa chất ở đầu ra vào bình đong trong thời gian xác định, nhưng cách này đo ở áp suất khí quyển, không đúng áp suất điểm châm, và có rủi ro tiếp xúc hóa chất. Nên lắp ống chuẩn.
Bao lâu hiệu chỉnh một lần? Ít nhất định kỳ hằng tháng với hóa chất quan trọng, và sau mỗi lần bảo trì bơm hoặc thay đổi hóa chất. Điều chỉnh tần suất theo mức độ trôi quan sát được.
Vì sao lưu lượng thực tế thấp hơn cài đặt? Thường do áp suất điểm châm cao hơn dự kiến, dung dịch nhớt, van bẩn, màng mòn hoặc khí kẹt trong đầu bơm.
Có thể hiệu chỉnh bơm khi đang vận hành không? Có — ống chuẩn được thiết kế để đo trong lúc bơm vẫn châm vào hệ thống. Chú ý trả van về đúng vị trí sau khi đo.